زایمان طبیعی | چگونگی و مزایا

صاحب فرزند شدن، موهبتی بزرگ است که انسان از آن بهره ‌مند می‌ شود و در عین حال یک چالش مهم برای مادران باردار به شمار می ‌رود. شیوه زایمان به عنوان یکی از دغدغه‌ های اصلی این افراد شناخته شده و زایمان طبیعی رایج‌ ترین روشی است که در تمام دنیا طرفداران زیادی دارد ؛ چرا که این نوع زایمان علاوه بر اینکه خطرات کمتری دارد، مزایای آن برای مادر و فرزند زیاد است. اما پیش از تصمیم‌ گیری ، بهتر است نکات زایمان به روش طبیعی را بدانید و با آگاهی کاملی تصمیم خود را عملی کنید. ما هر آنچه که لازم است بدانید را در اختیار شما قرار داده ‌ایم اما توصیه می ‌کنیم که حتما با دکتر سارا سارانی متخصص زنان و زایمان تهران مشورت کنید و با اطمینان خاطر فرزند خود را به دنیا آورید.

زایمان طبیعی - دکتر سارانی

زایمان به صورت طبیعی چگونه است؟

زایمان طبیعی به عنوان متداول ‌ترین روش زایمان،  اغلب اولین گزینه انتخابی مادران باردار است و بسیاری آن را به عمل سزارین ترجیح می‌ دهند. در این سبک زایمان که با عنوان زایمان واژینال نیز شناخته می ‌شود ، خروج نوزاد از طریق واژن صورت می‌ گیرد. در حین زایمان ، رحم منقبض و دهانه آن باز می‌ شود تا نوزاد به آسانی از واژن بیرون بیاید. بدن مادر باردار در زمان زایمان هورمون‌ های لازم برای این انقباضات را ترشح می ‌کند که آستانه درد را بالا می ‌برد.

انواع زایمان واژینال

زایمان با روش طبیعی انواعی دارد و با توجه به شرایط، نوزاد به نحوی از واژن فرد باردار خارج  می‌ شود.

  • زایمان خود جوش: در این نوع زایمان، نوزاد به‌طور طبیعی و بدون دخالت دارو از واژن خارج می گردد.
  • زایمان القایی: در این روش از زایمان طبیعی، برای تسهیل عملکرد رحم و واژن از دارو‌های کمکی یا راهکارهای دیگری مانند ماساژ دادن شکم مادر استفاده می ‌شود.
  • زایمان کمکی: این نوع زایمان در شرایط خاصی صورت می‌ گیرد که در آن از ابزاهایی همچون دستگاه وکیوم یا فورسپس برای خروج نوزاد استفاده می ‌کنند.

شروع زایمان به صورت طبیعی با چه علائمی همراه است؟

هنگامی که زمان زایمان فرا برسد و فرد باردار در آستانه وضح حمل قرار بگیرد، علائمی در بدن او بروز پیدا می‌ کند که کاملا واضح و قابل تشخیص است. پدیدار شدن نشانه‌ های اولیه زایمان تا خروج نوزاد می ‌تواند 20 ساعت طول بکشد. معمولا این نشانه ‌ها با انقباضات شدید و تناوبی رحم شروع می ‌شود.  به طور کلی شروع زایمان با علائم زیر همراه است :

انقباضات رحمی

همانطور که گفتیم اولین علامت واضحی که نشان می ‌دهد وقت زایمان فرا رسیده ، انقباضاتی است که در رحم صورت می‌ گیرد. انقباضات رحمی پیش از زایمان مانند دردهای شدت یافته قاعدگی است و در بازه ‎های زمانی 30 ثانیه‌ ای به صورت تکرار شونده خود ثانیهی ثخود را نشان می ‌دهد. هرچه به آستانه زایمان نزدیک ‌تر شوید این انقباضات قوی ‌تر و طولانی ‌تر می‌ شود. در صورتی که فاصله هر انقباض 30 تا 90 ثانیه ‌ای به 5 دقیقه رسید برای وضع حمل آماده هستید و باید به بیمارستان مراجعه کنید.

ترشحات پیش از زایمان

در حین شروع دردهای زایمان طبیعی یا پیش از آن، مایع مخاطی دهانه رحم شروع به ترشح شدن می ‌کند که چسبنده و خون آلود است. این ترشحات ژله مانند و صورتی رنگ نشان می ‌دهد که دهانه رحم فرد در حال باز شدن و شروع زایمان نزدیک است. البته در برخی افراد باردار ممکن است این نشانه بروز پیدا نکند. ضمن اینکه اگر خونریزی شدید و غیر معمول باشد باید متخصص زنان و زایمان در جریان قرار بگیرد.

پاره شدن کیسه آب

پاره شدن کیسه آب پس از انقباضات، نشان می ‌دهد زایمان آغاز شده و نوزاد آماده به دنیا آمدن است. کیسه آب، محافظ جنین در رحم است که با پیشرفت علائم زایمان، اصطلاحا می‌ ترکد و آب از واژن خارج می‌ شود. البته برخی ممکن است در طول بارداری این اتفاق را تجربه کنند که به دلایل دیگری رخ می ‌دهد. برخی نیز ممکن است زمان وضع حمل ‌شان برسد اما دچار پارگی کیسه آب نشوند ؛ جای نگرانی نیست و این عمل با دخالت پزشک، صورت می ‌گیرد.

درد کمر و شکم

دردهای لگنی و کمر درد می ‌تواند نشان‌ دهنده وارد شدن به فاز اولیه زایمان واژینال باشد. این علائم به‌ صورت درد و فشار در ناحیه تحتانی ( پایین کمر، لگن، کشاله ران و مقعد) احساس می‌ شوند. حتی این فشار روی مثانه و روده‌ های فرد نیز خود را نشان می‌ دهد. برخی زنان در پهلو و ران‌های خود نیز آن را احساس می‌ کنند.

زایمان طبیعی چقدر طول می ‌کشد؟

مادران بارداری که برای اولین بار می ‌خواهند به این روش نوزاد خود را به دنیا بیاورند همیشه این سوال را می‌ پرسند که فرایند زایمان چقدر زمان می ‌برد. این زمان به سرعت باز شدن دهانه رحم بستگی زیادی دارد. دهانه رحم به طور معمول باید تا 10 سانتی‌ متر باز شود و پس از آن فرایند خروج نوزاد 2 تا 4 ساعت طول می‌ کشد.

دهانه رحم معمولا در هر یک ساعت‌، یک سانتی‌ متر باز می ‌شود ؛ اما این سرعت در هر شخص با توجه به شرایط مادر و نوزاد ، متفاوت است. زایمان برخی افراد بیش از 10 ساعت صورت می ‌گیرد و برخی نیز سریع‌ تر وضع حمل می ‌کنند. افرادی که برای اولین بار برای به دنیا آوردن نوزاد خود به صورت طبیعی اقدام می ‌کنند ممکن است ۱۲ تا ۱۸ ساعت درگیر فرایند زایمان باشند.

عکس مراحل زایمان طبیعی

مراحل زایمان واژینال

زایمان طبیعی دارای سه مرحله اصلی است : زایمان ، تولد و زایمان جفت

مرحله اول ؛ زایمان

این مرحله ، شامل مدت زمانی است که درد زایمان شروع می شود و تا باز شدن دهانه رحم به صورت کامل ادامه خواهد داشت. خود این درد به سه قسمت تقسیم خواهد شد : درد ابتدایی ، درد فعال و انتقالی.

درد ابتدایی

در این مرحله با انقباض های منظمی رو به رو خواهید شد که با گذشت زمان رو به شدید شدن می روند. دلیل این انقباضات این است که نوزاد به سمت دهانه رحم کشیده شود. وارد شدن به اولین مرحله زایمان به صورت طبیعی ، با باز شدن این دهانه به قطر چهار سانتی متر رخ می دهد. این اتفاق چیزی در حدود شش ساعت زمان نیاز دارد و نسبت به بقیه مراحل کندتر است. از آن جایی که این مرحله زایمان طبیعی درد زیادی ندارد ؛ اغلب زنان ترجیح می دهند آن را در خانه سپری کنند.

درد فعال

باز شدن دهانه رحم از 4 به 7 سانتی متر. در این زمان ، فرد با انقباضات بیشتر و قوی تری مواجه خواهد شد که مدت زمان بیشتری نیز با او همراه خواهند بود. برای کاهش درد توصیه می شود به پشت نخوابید و به صورت مکرر وضعیت خود را تغییر دهید. همچنین می توانید از یک حوله گرم کمک گرفته و آن را روی کمر خود بگذارید. توجه داشته باشید که عمل ادرار کردن نیز باید هر یک ساعت یک بار و به صورت مرتب انجام شود.

مرحله انتقالی

این مرحله با اینکه بسیار کوتاه است و چیزی بین 20 تا 90 دقیقه به طول می انجامد ؛ اما دردناک ترین هم هست. در این زمان سرویکس به اندازه 8 تا 10 سانت باز شده و فرد احساس دفع خواهد داشت. دلیل آن این است که سر جنین روی روده قرار گرفته و به آن فشار وارد می کند. در این زمان از زایمان طبیعی با نشانه های دیگری نیز مواجه خواهید شد که شامل : لکه بینی ، حالت تهوع و استفراغ ، تعریق ، تب و لرز و گرگرفتی می شوند. توجه داشته باشید که ممکن است برخی یا همه این علائم را تجربه کنید. در این زمان نفس های عمیق بکشید و بدن را در حالت آرام قرار دهید. در این زمان باید تحت نظارت پزشک قرار داشته باشید ؛ زیرا در صورتی که دهانه رحم به شکل کامل باز نشده باشد امکان دارد با زور زدن به خود و نوزاد آسیب وارد کنید.

مرحله دوم ؛ تولد

در این مرحله انقباضات شدیدتر است و با باز شدن 10 سانتی‌ متری دهانه رحم آغاز می ‌شود. در پایان این بخش، نوزاد از رحم خارج شده که این فرایند ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. مادر در این حین باید زور بزند تا نوزاد را خارج کند. همچنین حضور پزشک بالای سر بیمار کمک شایانی به تسهیل این فرایند خواهد کرد.

مرحله آخر؛ زایمان جفت

نوزاد که از رحم خارج می ‌شود، زمان زایمان جفت فرا می‌ رسد. در این مرحله، مادر باید زور بیشتری بزند و فشار بیشتری به ناحیه واژن خود وارد کند. از زمان خروج نوزاد از رحم تا پایان این مرحله به ‌طور معمول 30 دقیقه طول می ‌کشد. در پایان نوزاد به دنیا می ‌آید و جفت خارج می ‌شود.

درد زایمان و روش ‌های کاهش آن

وضع حمل طبیعی در کنار خطرات کم و مزایای بسیار، نیاز به صبر و تحمل بالایی دارد؛ زیرا می‌ تواند با درد زیادی همراه باشد. در صورتی که پزشک صلاح بداند برای کاهش درد در زایمان طبیعی، از روش ‌هایی مانند بی‌ حسی موضعی یا اپیدورال استفاده می‌ کند. پس از تزریق این داروی بی‌ حسی به ناحیه کمر، ضمن هوشیاری مادر، تا حدی دردهای اون تسکین می ‌یابد. البته در استفاده از این روش، محدودیت‌ هایی وجود دارد که وابسته به شرایط بدن بیمار است.

میزان و زمان درد در افراد با توجه به شرایط بدنی، نحوه قرارگیری سر نوزاد و بی‌ حسی متفاوت است. به طور کلی با انجام این کارها می‌ توانید این دردها را کاهش دهید:

  • تمرینات تنفسی (دم و بازدم عمیق و آگاهانه)
  • تحرک داشتن
  • ماساژ
  • زایمان در آب گرم
  • ریلکسیشن و حفظ آرامش
  • استفاده از تنس عضلانی (وسیله ‌ای برای رفع گرفتگی عضلات)
  • تزریق آب استریل به زیر پوست
  • کمک گرفتن از همراه بیمار
  • تنفس گاز اکسید نیتروژن

عوارض بعد از زایمان طبیعی

پس از زایمان ممکن است یک سری علائم جسمانی و عاطفی بروز پیدا کند. بعضی زنان پس از به دنیا آوردن نوزاد خود به دلیل تغییرات هورمونی، دچار افسردگی می ‌شوند که به افسردگی پس از زایمان معروف است. این احساس ممکن است تا چند هفته باقی بماند اما در صورت طولانی ‌تر شدن باید پیگیری شود. علاوه بر نوسانات خلق ‌و ‌خو، عوارض جسمی زیر می ‌تواند پس از وضع حمل ظهور پیدا کند :

  • یبوست
  • تورم سینه
  • ترشح لوچیا
  • هموروئید
  • گرگرفتگی
  • تعریق
  • سر درد
  • دردهای انقباضی
  • درد و زخم دهانه رحم
  • خونریزی واژن

مزایای زایمان طبیعی

این روش از به دنیا آوردن نوزاد ، با مزیت های بسیاری نسبت به تکنیک سزارین همراه است. برای مثال در این روند نیازی به استفاده از داروها و تکنیک های جراحی نیست و فرد به طور غریزی آن را انجام می دهد. از طرف دیگر ، همسر خانم می تواند در اتاق حضور داشته باشد و به او اطمینان خاطر دهد.

علاوه بر موارد بالا ، بعد از زایمان به شکل طبیعی مادر می تواند بلافاصله کودک را بغل کند ؛ همین امر منجر می شود فرآیند شیردهی به شکل بهتری اتفاق افتد. دیگر مزیت این روش این است که بیمار بعد از تولد نوزاد می تواند بدون مشکل راه برود و به فعالیت های خود برسد.

زایمان طبیعی ، مزایای روانی زیادی را نیز با خود به همراه خواهد داشت. مثلا چون دوره ریکاوری کوتاه تر است و به همین جهت کمتر حالت عصبی به بیمار دست می دهد.

همچنین در نظر داشته باشید زایمان کردن به شکل طبیعی برای نوزاد نیز امن تر است. در صورتی که نوزاد از کانال واژن خارج شود ؛ در معرض میکروب های مفیدی به نام لاکتوباسیلوس قرار می گیرد اما در روش جراحی زائده های پوستی حاوی استافیلوکوک با نوزاد برخورد خواهند داشت ؛ این زائده ها خطر آفرین هستند.

اقدامات قبل از زایمان طبیعی

حال که بسیاری از نکات زایمان به روش طبیعی را بررسی کردیم نوبت آن است که با آگاهی کامل برای وضع حملی راحت آماده شوید. اما برای اینکه این فرایند را به‌ خوبی طی کنید خوب است بدانید پیش از زایمان چه کارهایی را باید انجام دهید. اقدامات زیر را به شما توصیه می‌ کنیم تا هفته قبل از زایمان آمادگی و آرامش بیشتری داشته باشید:

استراحت کنید

بدن فرد باردار به ویژه در روزهای نزدیک به وضع حمل باید از تنش دور باشد. سعی کنید به جسم و ذهن خود استراحت کافی بدهید. البته نه به این معنا که هیچ فعالیتی نداشته باشید.

تغذیه درست داشته باشید

تغذیه درست همواره در طول دوران بارداری از اهمیت بالایی برخوردار است و در روزهای پایانی به اوج خود می ‌رسد. سعی کنید بدن خود را هیدراته نگه‌ دارید و آب به اندازه کافی بنوشید.

فعالیت و ورزش را فراموش نکنید

ورزش ‌های ملایم مانند یوگا مخصوص دوران بارداری و پیاده روی را در برنامه خود قرار دهید و تحرک کافی داشته باشید.

 

مدیتیشن کنید

ذهن و جسم شما در این مرحله حساس و چالش ‌برانگیز نیاز به آرامش دارد. ریلکسیشن ، مدیتیشن ، گوش دادن به موسیقی آرامش ‌بخش و رایحه درمانی می ‌تواند کمک زیادی به شما بکند تا اضطراب را از خود دور کنید.

درد را بپذیرید

احتمالا فکر کردن به اینکه زایمان طبیعی چقدر می ‌تواند دردناک باشد به شما اضطراب زیادی می ‌دهد. اگر تصمیمتان را گرفته ‌اید که با این روش نوزاد خود را به دنیا آورید، خود را نبازید و درد را بپذیرید. پذیرش این مسئله کمک می ‌کند بهتر با آن کنار بیایید و کمتر بترسید. بهرحال زایمان یک فرایند چالش ‌برانگیز است که چه به‌ صورت طبیعی و چه سزارین، می ‌تواند ترس هایی در ذهن شما ایجاد کند.

از افراد نزدیک و دلسوز کمک بگیرید همراه شما باشند

حضور افراد نزدیک در کنار کسانی که در روزهای نزدیک به وضع حمل خود به سر می ‌برند می ‌تواند بسیار مسرت بخش باشد و به آن‌ ها اطمینان خاطر بدهد. این موضوع از اهمیت بالایی برخوردار است و به ویژه همسر شخص نقش مهمی را در این برهه ایفا می ‌کند.

وسایل و مدارک لازم برای رفتن به بیمارستان را آماده کنید

برای اینکه خیا‌لتان راحت باشد در هفته آخر هماهنگی‌ های لازم را با بیمارستان انجام دهید و هر آنچه که لازم دارید را از قبل آماده کنید. این کار به شما کمک می ‌کند استرس و نگرانی کمتری داشته باشید.

می ‌توانید رابطه جنسی امن داشته باشید

داشتن رابطه جنسی در یک موقعیت مناسب که آسیبی ایجاد نشود می ‌تواند به ریلکس شدن بدن زن و آرامش او کمک زیادی بکند. بنابراین می‌ توانید در روزهای پایانی بارداری، این کار را انجام دهید.

چه افرادی نباید زایمان طبیعی داشته باشند؟

با اینکه زایمان به روش طبیعی در مقایسه با عمل سزارین فوایدی دارد اما پیش از انتخاب روش طبیعی بهتر است ببینید که آیا پتانسیل آن را دارید یا خیر؟ برای مثال افراد بارداری که لگن کوچکی دارند و اندازه بچه یا موقعیت قرارگیری سر آن‌ برای خروج طبیعی از طریق واژن مناسب نیست نمی‌ توانند زایمان واژینال داشته باشند. افرادی هم که تحمل درد پایینی دارند و یا اضطراب به آن ‌ها غلبه کرده است بهتر است اقدام به زایمان صورت طبیعی نکنند.

چه افرادی نباید زایمان طبیعی داشته باشند؟

با اینکه زایمان به روش طبیعی در مقایسه با عمل سزارین فوایدی دارد اما پیش از انتخاب روش طبیعی بهتر است ببینید که آیا پتانسیل آن را دارید یا خیر؟ برای مثال افراد بارداری که لگن کوچکی دارند و اندازه بچه یا موقعیت قرارگیری سر آن‌ برای خروج طبیعی از طریق واژن مناسب نیست نمی‌ توانند زایمان واژینال داشته باشند. افرادی هم که تحمل درد پایینی دارند و یا اضطراب به آن ‌ها غلبه کرده است بهتر است اقدام به زایمان صورت طبیعی نکنند.

0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest
2 نظرات
قدیمی‌ترین
تازه‌ترین بیشترین رأی
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
سبا

سلام ، ببخشید من تو هفته ۱۸ بارداریمم ، جفت سرراهی دارم اما با استراحت و مصرف شیاف اومده بالا ، احتمال اینکه بتونم طبیعی زایمان کنم وجود داره؟

drsarani7

سلام در فاصله نزدیک به زمان زایمان با سونوگرافی فاصله دهانه داخلی رحم از لبه ی جفت اندازه گیری میشه و در صورتی که فاصله وجود داشته باشه اجازه زایمان طبیعی داده خواهد شد

جدیدترین مقالات:
اشتراک گذاری در:
جدیدترین مقالات:
اشتراک گذاری در: